Posts Tagged ‘ΕΣΣΔ

27
Αυγ.
19

Ν. Ζαχαριάδης: Δέκα χρόνια πάλης. Συμπεράσματα-διδάγματα-καθήκοντα

Μπροστά στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ, ο γραμματέας του Ν. Ζαχαριάδης δημοσίευσε σε δυο συνέχειες (περιοδικό Νέος Κόσμος», τεύχη Αυγούστου και Σεπτέμβρη 1950) το άρθρο του «Δέκα χρόνια πάλης. Συμπεράσματα-διδάγματα-καθήκοντα». Το άρθρο που αποτέλεσε υλικό για τη συνδιάσκεψη και βάση για την εισήγηση είναι μια αποτίμηση της δράσης του ΚΚΕ στη δεκαετία του 1940, ένας απολογισμός του αγώνα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ. Επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα: γιατί έχασε ο ηρωικός αγώνας από ένα κίνημα που είχε κερδίσει την πλειοψηφία του ελληνικού λαού; Πώς φτάσαμε στα Δεκεμβριανά; Γιατί υπογράφτηκαν οι συμφωνίες Λιβάνου-Καζέρτας αλλά και τη Βάρκιζας; Ήταν αναπόφευκτος ο Εμφύλιος; Ήταν προετοιμασμένος ο αγώνας του ΔΣΕ; Γιατί ο ΔΣΕ δεν είχε την απήχηση του ΕΑΜ; Πώς στάθηκαν δίπλα στον αγώνα του η ΕΣΣΔ και οι νέες Λαϊκές Δημοκρατίες; Ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν δημοκρατικός στο χαρακτήρα του ή επαναστατικός, σοσιαλιστικός στη στόχευση; Ήταν πάλη για πιεστεί το αστικό καθεστώς να υποχωρεί από την τρομοκρατική επίθεση στον κόσμο του ΕΑΜ μετά τη Βάρκιζα ή πάλη για την εξουσία;

Ο Ν. Ζαχαριάδης θα προσπαθήσει να υπερασπιστεί τον αγώνα του ΔΣΕ και την ιδέα της επαναστατικής ρήξης και διεκδίκησης στην εξουσία, τόσο απέναντι στην κριτική που θεωρούσε ότι έπρεπε να αναζητηθεί μια ομαλή κοινοβουλευτική μετάβαση με το ΕΑΜ σε ρυθμιστικό ρόλο, όσο και σε αυτή που εκτιμούσε ότι δεν υπήρξε σαφής κατεύθυνση σύγκρουσης και έγκαιρη προετοιμασία. Σε αυτό το πνεύμα επιχειρεί να τοποθετηθεί και κυρίως να υπερασπιστεί την ηγεσία του ΚΚΕ από τις κριτικές κορυφαίων στελεχών. Ταυτίζει όμως την υπεράσπιση του αγώνα και αυτή των επιλογών της ηγεσίας γύρω από τον ίδιο, ενώ οι διαφωνίες και οι διαφοροποιήσεις υποβιβάζονται σε στοίχηση με στελέχη που είχαν τελικά αντικομματική στάση ή και πρόδωσαν τον αγώνα ή βρίσκονται σε λάθος οπορτουνιστική κατεύθυνση. Με απόλυτο τρόπο καταδικάζονται οι Άρης Βελουχιώτης, Γ. Σιάντος, Κ. Καραγιώργης, Μ. Βαφειάδης, αλλά και ο Μ. Παρτσαλίδης, αν και με πιο ήπιους τόνους. Πλευρές της κριτικής των δυο τελευταίων έδειξαν ότι θεωρούν βάσιμες και οι σοβιετικοί, γεγονός που έπαιξε ρόλο και στη διαφορετική μεταχείριση που είχαν.

Στο άρθρο ο Ν. Ζαχαριάδης συνδέει την προσήλωση στην επαναστατική επιλογή με την εκτίμηση ότι η τακτική του ΕΑΜ, που χρεώνεται στην ηγεσία υπό τον τότε γραμματέα του ΚΚΕ Γ. Σιάντο, ήταν λανθασμένη, ενώ η αντίστοιχη του ΔΣΕ σωστή, καθώς και με την εκτίμηση πως η κατάσταση στην Ελλάδα παραμένει επαναστατική και μετά την ήττα του ΔΣΕ.

Τα μέλη του ηττημένου ΚΚΕ αναζητούσαν απαντήσεις και ευθύνες από μια ηγεσία που μέχρι την τελευταία μιλούσε για επικείμενη ήττα του μοναρχοφασισμού. Αναζητούσε και απαντήσεις για σειρά από επιλογές που θεωρήθηκαν λανθασμένες ή ολέθριες, ακόμα και μοιραίες για αγωνιστές που εξοντώθηκαν. Αυτά μέσα στην εξέλιξη του Εμφυλίου αφέθηκαν να απαντηθούν σε άλλη συγκυρία. Μετά την ήττα, με τον κόσμο του ΚΚΕ και της Αριστεράς κυνηγημένο, περιθωριοποιημένο, στις εξορίες και στις φυλακές, αλλά και στην πολιτική προσφυγιά στην ΕΣΣΔ και τις λαϊκές δημοκρατίες, η αναζήτηση απαντήσεων έγινε έντονη Τελικά βρέθηκε να συζητά σε βάση που η υπεράσπιση του ΚΚΕ ταυτιζόταν με τη στήριξη της ηγεσίας και την αναζήτηση των αιτίων της ήττας σε εξωτερικούς παράγοντες (συσχετισμός, ιμπεριαλιαστική επέμβαση, προδοσία του Τίτου), αλλά και στην υπονόμευση του αγώνα από στελέχη που διαφοροποιήθηκαν. Σε αυτά τα στοιχεία βρίσκονται οι βάσεις για μια σειρά από ρήξεις και διασπάσεις του ΚΚΕ και του κινήματος που συσπείρωσε γύρω στη δεκαετία του 1940.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο:

ΝΙΚΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ

ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΛΗΣ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ – ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ

ΜΕΡΟΣ Α’. Η ΒΑΣΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ ΚΚΕ Συνεχίστε την ανάγνωση ‘Ν. Ζαχαριάδης: Δέκα χρόνια πάλης. Συμπεράσματα-διδάγματα-καθήκοντα’

20
Αυγ.
19

Κώστας Καραγιώργης, 1905-1955: Ο Άνθρωπος, ο Κομμουνιστής, ο Δημοσιογράφος, ο Αγωνιστής, το Εξιλαστήριο Θύμα

Το βιβλίο που έγραψαν σε συνεργασία η Μαρία Καραγιώργη, η γυναίκα του Κώστα Καραγιώργη, στέλεχος του ΚΚΕ και της ΕΔΑ (μετά την αποπομπή Ζαχαριάδη), μαζί με την Κατερίνα Ζωιτοπούλου Μαυροκεφαλίδου, «Κώστας Καραγιώργης, 1905-1955: Ο Άνθρωπος, ο Κομμουνιστής, ο Δημοσιογράφος, ο Αγωνιστής, το Εξιλαστήριο Θύμα» είναι η πιο πρόσφατη εργασία που προσπαθεί να αναδείξει την πραγματική ζωή και δράση του στελέχους του ΚΚΕ που εξοντώθηκε κατασυκοφαντημένος από την ηγεσία υπό τον Ν. Ζαχαριάδη. Αιτία ήταν η κριτική που άσκησε με το κείμενο που έγινε γνωστό σαν «Πλατφόρμα του Κώστα Καραγιώργη» (6.6.1950). Πέρα από το αν είναι έγκυρη η κριτική και τα συμπεράσματα, είναι προφανές ότι ένα ηγετικό στέλεχος του ΔΣΕ και μέλος της ΚΕ δεν ήταν όσα του καταλογίζουν η Απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 8.6.1950, η Απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 9/6/1950 και το συκοφαντικό κείμενο της ΚΕ του ΚΚΕ «Μερικά στοιχεία για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη)». Στη σκληρή μετεμφυλιακή εποχή η ηγεσία του ΚΚΕ αντιμετώπιζε τη συζήτηση και τη διαφωνία με όρους «πολεμικούς» υπερασπίζοντας έτσι τη συνο΄χή και ενότητα, αλλά και το δικό της ρόλο, απαξιώνοντας τους φορείς μιας διαφορετικής άποψης, άρα και την ανάγκη να γίνει αυτή αντικείμενο συζήτησης.

Διαβάστε το βιβλίο των  Μ. Καραγιώργη και Κ. Ζωιτοπούλου Μαυροκεφαλίδου, «Κώστας Καραγιώργης, 1905-1955: Ο Άνθρωπος, ο Κομμουνιστής, ο Δημοσιογράφος, ο Αγωνιστής, το Εξιλαστήριο Θύμα»:

19
Αυγ.
19

Κώστας Καραγιώργης, της Μ. Καραγιώργη (1988)

Η Μαρία Καραγιώργη, η γυναίκα του Κώστα Καραγιώργη, στα πλαίσια της έκδοσης των Π. Ροδάκη-Μπ. Γραμμένου, «Η τρίτη Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ 10-14/10/1950. Τα άγνωστα πρακτικά μιας σκηνοθετημένης δίκης εναντίον των πρώτων κομμουνιστών της αμφισβήτησης» (εκδ. Γλάρος), έγραψε όπως της ζητήθηκε ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα του Καραγιώργη. Σε αυτό γράφει για τους σταθμούς της ζωής και της δράσης του στελέχους του ΚΚΕ και του ΔΣΕ, ενώ προσπαθεί και να ανασκευάσει τα όσα συκοφαντικά καταγράφονται στις αποφάσεις της ηγεσίας του ΚΚΕ, η Απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 8.6.1950, η Απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 9/6/1950 και το συκοφαντικό κείμενο της ΚΕ του ΚΚΕ «Μερικά στοιχεία για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη)», οι οποίες και οδήγησαν στην εξόντωσή του.

Το κείμενο της Μ. Καραγιώργη «Κώστας Καραγιώργης» είναι το εξής: Συνεχίστε την ανάγνωση ‘Κώστας Καραγιώργης, της Μ. Καραγιώργη (1988)’

18
Αυγ.
19

Απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 9/6/1950 | Μερικά στοιχεία για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη)

Στις 9.6.1950 η ΚΕ και η ΚΕΕ του ΚΚΕ συνεδρίασαν με βάση την απόφαση του ΠΓ για την Κ. Καραγιώργη, την οποία και δέχτηκε ομόφωνα. Απορρίφτηκε έτσι συνολικά η κριτική στην ηγεσία του ΚΚΕ και τις επιλογές της δεκαετίας του 1940, αλλά και της διαχείρισης της συζήτησης για την αποτίμηση της ήττας του Εμφυλίου. Ουσιαστικά επιβεβαιώθηκε η άποψή του ότι η ηγεσία αποφεύγει την ουσιαστική συζήτηση και την αναζήτηση ευθυνών απομονώνοντας σαν φραξιονιστή και αντικομματικό όποιον έχει μια διαφορετική προσέγγιση. Ο Καραγιώργης διαγράφτηκε σαν ύποπτο στοιχείο, με φραξιονιστική, αντικομματική, αντισοβιετική στάση, σχέσεις με τους πράκτορες των ιμπεριαλιστών της Βρετανίας. Μετά την Απόφαση ακολούθησε η φυλάκισή του στη Ρουμανία σε σκοτεινές συνθήκες, με βασανιστήρια και κακομεταχείριση που του στοίχισαν τη ζωή. Η Απόφαση δημοσιεύτηκε μαζί με άλλα υλικά ενόψει της 3ης Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ στο περιοδικό Νέος Κόσμος (8/26, Αύγουστος 1950) παράλληλα με το κείμενο «Μερικά στοιχεία για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη)», ένα σύντομο βιογραφικό με χαρακτήρα λιβελλογραφήματος που υποτίθεται τεκμηριώνει την Απόφαση της ΚΕ, η οποία περιέχεται και στην έκδοση «Το ΚΚΕ: Επίσημα Κείμενα», 7ος τόμος (εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1995).

Εδώ αναδημοσιεύονται από το βιβλίο των Π. Ροδάκη-Μπ. Γραμμένου, «Η τρίτη Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ 10-14/10/1950. Τα άγνωστα πρακτικά μιας σκηνοθετημένης δίκης εναντίον των πρώτων κομμουνιστών της αμφισβήτησης» (εκδ. Γλάρος).

Διαβάστε τα πλήρη κείμενα της Απόφασης της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 9/6/1950 και του σημειώματος Μερικά στοιχεία για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη):

Απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη) 9/6/1950

Στις 9 του Ιούνη συνεδρίασαν τα μέλη της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ που βρίσκονταν στην έδρα του ΠΓ. Το θέμα ήταν η αντικομματική-λικβινταριστική πλατφόρμα του Κώστα Γυφτοδήμου (Καραγιώργη). Εισή­γηση εκ μέρους του ΠΓ έκαμε ο σ. Βασίλης Μπαρτζιώτας. Η Κεντρική Επιτροπή αφού άκουσε τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη) και έπει­τα από συζήτηση ομόφωνα αποφάσισε:

  1. Εγκρίνει την απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ της 8-6-50 για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη).
  2. Η ΚΕ θεωρεί απαράδεχτη για το Κόμμα μας την ανευλαβή έκφραση του Κώστα Γυφτοδήμου (Καραγιώργη), μέσα στη σημερινή μας συνε­δρίαση, ενάντια στο σ. Στάλιν και τον βάζει γι’ αυτό αμέσως εκτός Κόμ­ματος.
  3. Η ΚΕ σημειώνει ιδιαίτερα ότι ο Κώστας Γυφτοδήμος (Καραγιώργης) διαγράφτηκε από μέλος της φράξιας της ΚΝ Πανεπιστημίου Αθή­νας στα 1924 για αντικομματική συμπεριφορά. Για δεύτερη φορά δια­γράφτηκε ο Γυφτοδήμος από το ΚΚΕ το 1930 με πρόταση του αντιπροσώπου της ΚΔ για φραξιονισμό. Στη μάχη του Γράμμου έσπασε πολιτι­κά τον Αύγουστο του 1949, και στα γράμματα του προς το ΠΓ της 11/12 και 28/12/49, ομολογεί ότι δεν μπορεί να κάνει καμιά δουλειά, ότι βάλ­τωσε μέσα του, ότι έχασε κάθε δραστηριότητα κλπ.
  4. Ο Κώστας Γυφτοδήμος (Καραγιώργης) ξερνάει ένα ολόκληρο οχε­τό ενάντια στο ΚΚΕ και την καθοδήγηση του, ξετσίπωτα το παρομοιά­ζει με τη φασιστική κλίκα του Τίτο-Ράνκοβιτς και στην ουσία είναι σύμ­φωνος με τη κριτική της «αντιηγετικής» ομάδας της ασφάλειας της Αθή­νας ενάντια στην καθοδήγηση του ΚΚΕ.
  5. Ο Καραγιώργης έκρυβε πάντα από το Κόμμα το παρελθόν του. Ποτέ δεν είπε στο Κόμμα ότι διαγράφτηκε από την ΚΝ όντας φοιτητής και ότι τον αποκατάστησε τότε με προσωπική του επέμβαση ο γνωστός λικβινταριστής-τροτσκιστής γραμματέας τότε της ΚΕ Πουλιόπουλος. Στην επίσημη βιογραφία του στο Κόμμα ο Καραγιώργης έκρυψε ότι μετά το Καλπάκι ιδιώτευσε και έφυγε απ’ την κομματική δουλειά, ότι στα 1930 διαγράφτηκε απ’ το Κόμμα για φραξιονιστική δουλειά, ότι στα 1937 αποκλείστηκε απ’ την κομματική οργάνωση στην εξορία στην Κί­μωλο.
  6. Ύποπτο στη διαγωγή του Καραγιώργη είναι το παρακάτω γεγονός: Μετά την 6η Ολομέλεια της ΚΕ (Οχτώβρης του 1949) πήγε και βρήκε τη σ. Χρύσα Χατζή βασιλείου και της είπε, ότι «ο Ζαχαριάδης χρεωκόπησε στην εφαρμογή της κομματικής γραμμής», ότι «ο Ζαχαριάδης σε όλη του την καθοδήγηση είχε μεγάλη αποτυχία στην ανάδειξη των συνεργατών του», ότι «ο Μάρκος κακώς διαγράφτηκε από μέλος του Κόμματος, ε­πειδή είχε άλλη πολιτική γραμμή». (Γράμμα Καραγιώργη προς Χρύσα 6/6/50). Ο Καραγιώργης δεν έβαλε τις απόψεις του αυτές ούτε στην 6η Ολομέλεια, που είχε γίνει λίγες μέρες πριν μιλήσει στη Χρύσα, ούτε τις έβαλε στην 7η Ολομέλεια. Ο Καραγιώργης, μόλις γύρισε απ’ την 6η Ολομέλεια, ζήτησε επανειλημμένα απ’ το ΠΓ να τον στείλει για παράνο­μη δουλειά ή για συγγραφική δουλειά. Στο ίδιο διάστημα ο Καραγιώρ­γης αρνιότανε επίμονα για λόγους υγείας να κάνει και την παραμικρή δουλειά σα δημοσιογράφος που ήτανε, δουλειά που ήταν πιο εύκολη απ’ την παράνομη δουλειά που ζητούσε να σταλεί. Τι γραμμή θα εφάρμοζε ο Καραγιώργης; Ποια άλλη απ’ τη γραμμή που ανέπτυξε στη σ, Χρύσα Χατζηβασιλείου και που έκρυβε απ’ το Κόμμα, γραμμή που συνέπιπτε με την «αντιηγετική» κίνηση της Ασφαλείας στην Αθήνα, κίνηση όπου πρωτοστατεί και ο γαμβρός του; Γιατί ο Καραγιώργης επίμονα ζητούσε να πάει σε χώρα, όπου είχε δεσμούς απ’ τα χρόνια πριν απ’ το 1933 και όπου τότε ήταν εκεί παντρεμένος με μια γυναίκα που κινούσε υποψίες;
  7. Η ΚΕ σημειώνει το φραξιονιστικό διαχωρισμό που ο Καραγιώργης κάνει για τα μέλη του ΚΚΕ στο ΔΣΕ που πολέμησαν και τώρα είναι έξω απ’ την Ελλάδα και τα μέλη του ΚΚΕ στην Ελλάδα που, όπως λέει, «αυτοί είνε κυρίως το Κόμμα μας σήμερα», «αυτονών των κομματικών αγωνιστών η γνώμη για την κομματική γραμμή της 10ετίας θα είχε σημα­σία». Ο Καραγιώργης δημαγωγεί, γιατί ξέρει ότι ούτε έναν κομμουνιστή του ΔΣΕ δεν μπορεί να παρασύρει, και για τα μέλη μας στην Ελλάδα, που πεθαίνουν με το ΚΚΕ στο στόμα, πάει να κάνει τον «αντιηγετικό» διαχωρισμό που δουλεύει η ασφάλεια.
  8. Η ΚΕ σημειώνει ότι στα γράμματα του Καραγιώργη υπάρχει ατέ­λειωτη σειρά από παραποιήσεις, διαστρεβλώσεις, πλαστογραφίες και ψευτιές.
  9. Ο Κώστας Γυφτοδήμος (Καραγιώργης) είχε ιδιαίτερες σχέσεις στην πρώτη κατοχή με τον Άγγλο ταξίαρχο Έντι και άλλους Εγγλέζους πράχτορες, παρόμοιες σχέσεις είχε στην Αθήνα το 1945-46, όπου σύχναζε σε σπίτια πραχτόρων της Ιντέλιτζενς Σέρβις (Κυρία Δαμασκηνού).
  10. Η ΚΕ αποφασίζει να εξεταστεί όλη η δράση του Κώστα Γυφτοδήμου (Καραγιώργη) από τότες που μπήκε στο ΚΚΕ μέχρι σήμερα, γιατί παρουσιάζει πολλά ύποπτα και σκοτεινά σημεία.

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 9/6/50

Μερικά στοιχεία για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη)

Ι. Σύντομα βιογραφικά στοιχεία

  1. Ο Κ. Καραγιώργης γεννήθηκε στα 1904. Είναι μικροαστικής κατα­γωγής. Πήρε δίπλωμα γιατρού στα 1928. Έκανε ένα και μισό χρόνο το γιατρό και έπειτα βγήκε στο εξωτερικό (στη Γερμανία απτό 1931-1933. Σπούδασε σαν ειδικός φυματιολόγος γιατρός. Στα 1934 έμεινε στη Γαλ­λία).
  2. Μπήκε στην κομμουνιστική Νεολαία από το 1920. Δούλεψε κομμα­τικά μέσα στη νεολαία. Σαν ανταποκριτής του «Ριζοσπάστη» (1934-36). Στην κομματική οργάνωση Πειραιά-Σαλονίκης και Θεσσαλίας και στην εφημερίδα «Ριζοσπάστης» ώς τη μέρα που βγήκε στο βουνό, όπου τοπο­θετήθηκε διοικητής του ΚΓΑΝΕ. Ήταν μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ.
  3. Ό,τι χαραχτηρίζει την κομματική του ζωή γενικά είναι: κουτσουμπολιό, υπόσκαψη του κύρους των συνεργατών και καθοδηγητών του, κομματική ασυνέπεια, φραξιονισμός, γκρίνιες, υπερφίαλος εγωισμός, φλυαρία ακατάσχετη, γνωριμίες και σχέσεις με κάθε λογής ανθρώπους, ατομική ζωή χωρίς κανένα ηθικό έρμα (Στο ζήτημα αυτό στάθηκε πάντα ο δαχτυλοδειχτούμένος μέσα στο Κόμμα) κλπ.

Συνεχίστε την ανάγνωση ‘Απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 9/6/1950 | Μερικά στοιχεία για τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη)’

11
Αυγ.
19

Απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 8.6.1950

Το κείμενο του Κ. Καραγιώργη προς τα μέλη της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ με την κριτική στις επιλογές της ηγεσίας και ειδικά του γραμματέα Ν. Ζαχαριάδη (Πλατφόρμα Καραγιώργη), αντιμετωπίστηκε σαν αντικομματική εχθρική κίνηση. Ουσιαστικά ήταν όμως μια κριτική ενταγμένη στη συζήτηση για τα αίτια της ήττας του ΕΑΜ και του ΔΣΕ, γι’ αυτό και είχε κοινά σημεία με τις απόψεις και άλλων στελεχών. Μέσα στα όρια του τρόπου που συζητούσε η Αριστερά και το ΚΚΕ εκείνη τη σκληρή περίοδο των ένοπλων αγώνων, της παρανομίας και της προσφυγιάς, ο Ζαχαριάδης και η ηγεσία του ΚΚΕ εκτίμησαν ότι πρόκειται για εκδήλωση αντιηγετικής κίνησης. Έτσι στις 8.6.1950 το ΠΓ του ΚΕ του ΚΚΕ στην απόφαση του χαρακτηρίζει τον Καραγιώργη σαν στοιχείο με αντικομματική και φραξιονιστική δράση, κατηγορώντας τον αναδρομικά για πράξεις από τη δεκαετία του 1920 και μετά, ενώ παράλληλα τον απαξιώνει και ηθικά. Η Απόφαση του ΠΓ απευθυνόταν στην ΚΕ του ΚΚΕ ζητώντας οργανωτικά μέτρα, την καθαίρεση από την ΚΕ και τη διαγραφή του Καραγιώργη.

Το κείμενο της Απόφαση του ΠΓ δημοσιεύτηκε μαζί με άλλα υλικά ενόψει της 3ης Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ στο περιοδικό Νέος Κόσμος (8/26, Αύγουστος 1950). Αναδημοσιεύτηκε στο βιβλίο των Π. Ροδάκη-Μπ. Γραμμένου, «Η τρίτη Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ 10-14/10/1950. Τα άγνωστα πρακτικά μιας σκηνοθετημένης δίκης εναντίον των πρώτων κομμουνιστών της αμφισβήτησης» (εκδ. Γλάρος), ενώ περιέχεται και στην έκδοση «Το ΚΚΕ: Επίσημα Κείμενα», 7ος τόμος (εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1995) .

Το κείμενο της Απόφασης είναι το εξής:

Συνεχίστε την ανάγνωση ‘Απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργη), 8.6.1950’

10
Αυγ.
19

Η πλατφόρμα του Κώστα Καραγιώργη (6.6.1950)

Μετά την 6η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1950 που καταδίκασε τις απόψεις του Μ. Παρτσαλίδη, ο Ν. Ζαχαριάδης και η ηγεσία του ΚΚΕ βρέθηκαν μπροστά στη συγκροτημένη κριτική για επιλογές της δεκαετίας του 1940 από ένα άλλο κορυφαίο στέλεχος, τον Κώστα Καραγιώργη. Ο Καραγιώργης ήταν μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, διευθυντής του Ριζοσπάστη παλιότερα, στρατηγός του ΔΣΕ και διοικητής του Κλιμακίου του Γενικού Αρχηγείου Νοτίου Ελλάδας, υπουργός Πολεμικού Εφοδιασμού της κυβέρνησης του βουνού του ΔΣΕ. Στο κείμενό του προς τα μέλη της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ, ο Καραγιώργης δε μένει μόνο στις πολιτικές επιλογές, αλλά ασκεί και σκληρή στο εσωκομματικό καθεστώς, χρεώνοντας στον Ζαχαριάδη ένα ασφυκτικό γραφειοκρατικό και αντιδημοκρατικό καθεστώς που εμποδίζει την ουσιαστική αποτίμηση της δράσης του ΚΚΕ και την αναζήτηση των αιτιών για τη διπλή ήττα. Ο τρόπος αποπομπής του Βαφειάδη, η αντιμετώπιση του Παρτσαλίδη, η περιθωριοποίηση της Χρύσας Χατζηβασιλείου, είναι τα βασικά παραδείγματα που επικαλείται. Για τον Καραγιώργη κεντρική ήταν η ευθύνη του γενικού γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΕ Ν. Ζαχαριάδη.

Το κείμενο χαρακτηρίστηκε από τον Ζαχαριάδη και το ΠΓ αντικομματική «πλατφόρμα» και καταδικάστηκε, αρχικά από το ΠΓ και μετά από την ΚΕ. Ο Καραγιώργης καθαιρέθηκε από την ΚΕ, ενώ συκοφαντήθηκε σαν ύποπτο στοιχείο και κατηγορήθηκε ότι ήθελε να «περάσει στον ταξικό εχθρό», δηλαδή να καταφύγει στη Γιουγκοσλαβία. Κατέληξε στα χέρια της ρουμανικής αστυνομίας και φυλακίστηκε σε άθλιες συνθήκες. Στις φυλακές πέθανε χωρίς ποτέ να γίνουν γνωστές οι συνθήκες, ενώ άγνωστος παραμένει ο χώρος ταφής του. Το 1958, δυο χρόνια μετά την αποπομπή του Ν. Ζαχαριάδη, η 9η Ολομέλεια της ΚΕ τον αποκατάστησε με μια δήλωση, μαζί με τον Σιάντο και τον Πλουμπίδη, χωρίς να αποδίδονται ευθύνες για τη μεταχείριση που είχε και τις συνθήκες που εξοντώθηκε. Ο Καραγιώργης μάλλον δεν είχε ενθάρρυνση και κάλυψη στην κριτική του στο Ζαχαριάδη και την ηγεσία του ΚΚΕ από σοβιετικούς παράγοντες, όπως οι Βαφειάδης και Παρτσαλίδης, με μοιραίες συνέπειες για τον ίδιο.

Το κείμενο του Κ. Καραγιώργη δημοσιεύτηκε και αυτό σαν αντικομματική πλατφόρμα ενόψει της 3ης Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ στο περιοδικό Νέος Κόσμος (8/26, Αύγουστος 1950). Αναδημοσιεύτηκε στο βιβλίο των Π. Ροδάκη-Μπ. Γραμμένου, «Η τρίτη Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ 10-14/10/1950. Τα άγνωστα πρακτικά μιας σκηνοθετημένης δίκης εναντίον των πρώτων κομμουνιστών της αμφισβήτησης» (εκδ. Γλάρος).

Το πλήρες κείμενο από την Πλατφόρμα Καραγιώργη είναι το εξής: Συνεχίστε την ανάγνωση ‘Η πλατφόρμα του Κώστα Καραγιώργη (6.6.1950)’

27
Ιολ.
18

Ιδεολογική πάλη ανάμεσα στο ΚΚΕ και στις παραφυάδες του ελληνικού τροτσκισμού 1946-47

Στην πρώτη φάση της Απελευθέρωσης, με το ΕΑΜ και το ΚΚΕ να είναι μαζικές δυνάμεις με ακτινοβολία, υπήρχε κλίμα αισιοδοξίας και μαχητικότητας για ένα μέλλον στα χέρια του λαού. Σε μια όχι συνηθισμένη πρωτοβουλία από το ΚΚΕ και οργανώσεις του τροτσκιστικού χώρου, έχουμε την περίπτωση ενός ισότιμου και πλούσιου διαλόγου. Με οργανωμένες διαλέξεις και δημοκρατική συζήτηση αγωνιστές που είχαν προσκληθεί από τα κόμματα του εργατικού κινήματος παρακολούθησαν μια πολύ ενδιαφέρουσα και για σήμερα συζήτηση για τα μεγάλα στρατηγικά ερωτήματα που απασχολούσαν το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα στην περιόδο μετά την ήττα του φασισμού και το τέλος της Κατοχής: α) εσωτερική κατάσταση και τα καθήκοντα της εργατικής τάξης, β) Λαϊκή ή Σοσιαλιστική δημοκρατία, γ) ο χαρακτήρας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τα καθήκοντα των κομμουνιστών, δ) ελληνικός τροτσκισμός, ΚΚΕ και εργατική τάξη, ε) Αρχειομαρξισμός, ΚΚΕ και εργατική τάξη.

Συμμετείχαν το ΚΚΕ και από τον τροτσκιστικό χώρο το ΚΔΚΕ (Κομμουνιστικό Διεθνιστικό Κόμμα Ελλάδας), το ΚΑΚΕ (Κομμουνιστικό Αρχειομαρξιστικό Κόμμα Ελλάδας) και η ΔΕΠ (Διεθνής Επαναστατική Πρωτοπορία).

Η Κομμουνιστική Επιθεώρηση του ΚΚΕ προχώρησε σε έκδοση των πρακτικών των συζητήσεων αυτών με τον τίτλο «Ιδεολογική πάλη ανάμεσα στο ΚΚΕ και στις παραφυάδες του ελληνικού τροτσκισμού 1946-47». Αν και ο τίτλος είναι υποτιμητικός για τους συνομιλητές του ΚΚΕ και ίσως δείχνει την αλλαγή προς μια νέα εποχή αποξένωσης, το βιβλίο περιέχει τις απόψεις που κατατέθηκαν και είναι σημαντικό ντοκουμέντο. Στον πρόλογο του Λευτέρη Αποστόλου υπογραμμίζεται ότι λείπει το κείμενο της ΔΕΠ με ευθύνη δική τους, ενώ σημειώνεται πως οι αντίστοιχες εκδόσεις των ΚΔΚΕ («Διαλέξεις-συζητήσεις του ΚΚΕ και του ΚΔΚΕ», κυκλοφορεί από την Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη σε έκδοση του 1987) και ΚΑΚΕ δεν έχουν τα πρακτικά όλων των συζητήσεων, αλλά μόνο αυτών που οι συγκεκριμένες οργανώσεις εκπροσωπούσαν τον τροτσκστικό χώρο. Οπότε η έκδοση της ΚΟΜΕΠ είναι η πιο πλήρης.

Η συγκεκριμένη έκδοση είναι ανατύπωση από τις Εκδόσεις του Λαού στην περίοδο της Μεταπολίτευσης.

03
Ιαν.
17

Τα πρακτικά της συνάντησης ΚΚΕ-Τίτο πριν τον Δεκέμβρη του ’44

Τα πρακτικά της συνάντησης ΚΚΕ-Τίτο στις 15.11.1944, λίγο πριν τα Δεκεμβριανά έφερε στο φως η εφημερίδα ΠΡΙΝ σε άρθρο του ιστορικού Γιώργου Μιχαηλίδη. Διαβάστε το άρθρο και τα πρακτικά στο πρωτότυπο και σε μετάφραση.

Η συνάντηση ΚΚΕ-Τίτο πριν τον Δεκέμβρη του ’44Του Γιώργου Μιχαηλίδη 

Ένα σημαντικό -πλην παραγνωρισμένο- ντοκουμέντο που βρίσκεται στο προσωπικό αρχείο του Γιόζιπ Μπροζ Τίτο μας προσφέρει μία πολύτιμη πηγή κατανόησης των πολιτικών ερωτημάτων στα οποία καλούνταν να απαντήσει η πλευρά του ΚΚΕ λίγο πριν το ξέσπασμα των συγκρούσεων του Δεκέμβρη του ‘44. Πρόκειται για το εξασέλιδο πρακτικό της συνάντησης της τριμελούς αντιπροσωπείας του ΚΚΕ με τον Τίτο, το οποίο βεβαίως έχει συνταχθεί απ’ τη γιουγκοσλαβική πλευρά.

Η συνάντηση έλαβε χώρα στις 15 Νοέμβρη 1944, ένα μήνα δηλαδή μετά την απελευθέρωση της Αθήνας και ενώ το ΚΚΕ, μέσω του ΕΑΜ, συμμετείχε στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας, τα κρισιακά σημάδια της οποίας ήταν πλέον έκδηλα. Διαβάζοντας τα πρακτικά της συνάντησης μπορούμε να διακρίνουμε την ανάπτυξη δύο διαφορετικών λογικών αντιμετώπισης της τότε κατάστασης. Από τη μία, η “λογική Τίτο” βλέπει την κατάσταση εντελώς ρευστή και τη χρονική συγκυρία κατάλληλη ώστε να κατοχυρώσει το κομμουνιστικό κίνημα τις καλύτερες δυνατές θέσεις για την επαύριο του πολέμου. Η προσέγγιση αυτή δίνει τον τόνο στο ρίσκο και την αποφασιστικότητα υποτιμώντας (ή τουλάχιστον μη υπερτιμώντας) τις βρετανικές δυνατότητες στρατιωτικής επέμβασης. Έτσι, αυτό που διαπνέει τις τοποθετήσεις του στη συνάντηση είναι η τόλμη απέναντι σε συμμάχους κι αντιπάλους κι η έμφαση στον στρατιωτικό συσχετισμό ως τον πιο καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση του πολιτικού συσχετισμού.

Από τις τοποθετήσεις της ελληνικής αντιπροσωπείας είναι έκδηλη η έλλειψη αυτοπεποίθησης πως μπορεί δίχως έξωθεν βοήθεια να τα καταφέρει απέναντι στη βρετανική αυτοκρατορία. Παρ’ όλα αυτά είναι εξαιρετικής σημασίας το γεγονός ότι ήδη απ’ τις 15 Νοέμβρη γίνεται φανερό ότι η πλευρά του ΚΚΕ αξιολογεί την κλιμάκωση των πιέσεων απ’ τη βρετανική κι ελληνική-αστική πλευρά ως ιδιαίτερα ανησυχητική έχοντας καταλήξει πως μια ένοπλη σύγκρουση πάνω στο ζήτημα της σύστασης του νέου εθνικού στρατού είναι το πιο πιθανό σενάριο. Παρ’ όλα αυτά, στη συνάντηση δεν κατατίθεται κάποιο “σχέδιο ανταρσίας” ή μια λογική παρατεταμμένου αγώνα. Αυτό που μπορεί ενδεχομένως να συναχθεί απ’ τις τοποθετήσεις της αντιπροσωπείας του ΚΚΕ είναι μία λογική “ένοπλης διαπραγμάτευσης”. Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα που θα συζητηθεί είναι αυτό της τύχης της Μακεδονίας. Και εδώ κατατίθενται δύο διαφορετικές λογικές. Ο Τίτο αν και διαβεβαιώνει πολλάκις πως δεν υπάρχουν γιουγκοσλαβικές βλέψεις στην ελληνική Μακεδονία αναπτύσσει εν τέλει μία συλλογιστική σύμφωνα με την οποία, η τύχη της ελληνικής Μακεδονίας θα πρέπει να συσχετιστεί με την έκβαση του αγώνα στην Ελλάδα και το γενικό συμφέρον του μεταπολεμικού συσχετισμού δυνάμεων ανάμεσα στο κομμουνιστικό και το αστικό μπλοκ, σκεπτικό το οποίο η πλευρά του ΚΚΕ δε φαίνεται να συμμερίζεται.

tito

«Καλύτερα να έχετε ένα σίγουρο τάγμα, παρά έξι υπουργούς στην κυβέρνηση»

Στη συνάντηση από την πλευρά του ΚΚΕ συμμετέχουν οι Ανδρέας Τζήμας (Σαμαρινιώτης), μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ και της ΠΕΕΑ (Εθνοσύμβουλος του νομού Φλωρίνης) κι απεσταλμένος εκ μέρους του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στο στρατηγείο του Τίτο, στο νησί Βις από τον Ιούνιο του ‘44. Επίσης, ο Στέργιος Αναστασιάδης, μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ και καθοδηγητής της αθηναϊκής ΟΠΛΑ απ’ τις αρχές του ‘44 καθώς και ο Λευτέρης Ματσούκας (Μπαρμπαλέξης), γραμματέας της νομαρχιακής επιτροπής Σερρών του ΚΚΕ.

Η συνάντηση των δύο πλευρών ξεκινάει με την παρουσίαση της στρατιωτικής κατάστασης στην Ελλάδα όπου παρουσιάζεται μία εικόνα στρατιωτικής υπεροχής του ΚΚΕ, τόσο κατά της αντίδρασης, όσο και στο εσωτερικό του νεοσχηματισμένου εθνικού στρατού, στον οποίο το ΚΚΕ εμφανίζεται να ελέγχει το 50% του δυναμικού του και το 75% των αξιωματικών. Ως βάση του ΕΑΜικού αγώνα παρουσιάζονται, η πάλη εναντίον του κατακτητή, η διατήρηση της ελευθερίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ελλάδας και ακολούθως η επίλυση των εσωτερικών ζητημάτων, “ιδιαίτερα όσον αφορά στη μοναρχία”. Στη συνέχεια η ελληνική αντιπροσωπεία παρουσιάζει το σκεπτικό γύρω από την κυβέρνηση εθνικής ενότητας με τον Γεώργιο Παπανδρέου: “Εμείς ήρθαμε σε συμφωνία με τον Παπανδρέου, πρώτον επειδή μπορούσαμε καθώς όλη η δύναμη είναι στα δικά μας χέρια. Δεύτερον, οι Άγγλοι ξεκίνησαν πάρα πολύ να ασκούν πίεση στην Ελλάδα … Μας απείλησαν ακόμη ότι αν δεν δημιουργήσουμε κυβέρνηση ενότητας θα μας επιτεθούν με στρατό. Εμείς συνεχίζουμε αυτή τη συνεργασία με τον αντιδραστικό Παπανδρέου καθότι είμαστε μόνοι, επειδή οι Άγγλοι στ’ αλήθεια θα μας επιτίθονταν.” ενώ παρακάτω προσθέτουν: “Οι Άγγλοι ήθελαν την Ελλάδα χωρίς τάξη και με αμοιβαίες συγκρούσεις για να μπορούν ευκολότερα να επέμβουν. Και έκαναν τα πάντα ώστε να σιγουρέψουν ότι η επέμβαση θα λάβει χώρα. / Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι η συνεργασία μας με τον Παπανδρέου είναι σωστή”
Όταν η αντιπροσωπεία του ΚΚΕ υπογραμμίζει ότι οι Άγγλοι δεν επιτρέπουν τη σύλληψη των περισσοτέρων προδοτών, οι οποίοι ζουν οπλισμένοι γύρω απ’ την Αττική, ο Τίτο παρεμβαίνει:

– Γιατί ακούτε τους Άγγλους;

– Για να αποφευχθεί η επέμβασή τους εναντίον μας.

– Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη τους απάτη και απειλή. Αυτοί δεν θα έρθουν αυτό είναι σίγουρο επειδή και να θέλουν δεν μπορούν. Κι εμάς μας απείλησαν παρομοίως, αλλά βλέπετε ότι δεν μπόρεσαν μες σ’ αυτή την κατάσταση να κάνουν κάτι με τη βία. Και τους συμμορίτες πρέπει να τους τιμωρήσετε κι ας απειλούν 100 αγγλικές αυτοκρατορίες με επέμβαση. Ποια είναι η δύναμή σας, αν δεν μπορείτε ούτε αυτό;

Τότε η αντιπροσωπεία του ΚΚΕ υποστηρίζει πως στερείται μέσων και δυνατοτήτων για να βγάλει προς τα έξω την πραγματικότητα που επικρατεί στην Ελλάδα, επισήμανση στην οποία ο Τίτο απαντάει με ένα νέο ερώτημα: “Και πώς θα φέρονται οι Άγγλοι όταν γίνουν ανεξέλεγκτοι μετά τον πόλεμο; Θέλετε να καταστείτε πλήρως αγγλική αποικία;”. Σε αυτό το σημείο, η συζήτηση γίνεται εξαιρετικά ενδιαφέρουσα καθώς αναδεικνύονται τα κεντρικά επίδικα για την πλευρά του ΚΚΕ τα οποία καθορίζουν την τακτική του στην περίοδο. Μπροστά στην αυξανόμενη επιθετικότητα του αστικού κόσμου και των Βρετανών, με τη συνεργασία της ακροδεξιάς/φασιστικής πτέρυγας, η ηγεσία του ΚΚΕ αντιλαμβάνεται ότι η κατάσταση οδηγείται στη σύγκρουση. Δύο είναι τα κυρίαρχα ζητήματα που την απασχολούν σε περίπτωση ένοπλης ρήξης με τους Βρετανούς: οι προθέσεις της Σοβιετικής Ένωσης και η επίλυση του επισιτιστικού ζητήματος για τα μεγάλα αστικά κέντρα.
–  Γι’ αυτό ήρθαμε σ’ εσάς. Αυτοί ενισχύουν όλο και περισσότερο τις προβοκάτσιές τους. Εμείς θα θέλαμε να γνωρίζουμε αν η πατρίδα μας έχει προδοθεί από την άλλη πλευρά.
– Πώς μπορείτε καν να το σκέφτεστε αυτό; Από σας εξαρτώνται τα πάντα. Εσείς νομίζετε ότι σ’ εμάς δεν έχουν επιχειρήσει προβοκάτσιες; Αλλά εμείς έχουμε θέσει τις προϋποθέσεις και αν δεν τηρούνταν εμείς θα απορρίπταμε τα πάντα από την πλευρά τους.
– Ναι αλλά μετά την απελευθέρωση σ’ εμάς οι Άγγλοι ενίσχυσαν ακόμα παραπάνω την πίεσή τους, ιδιαίτερα από οικονομική άποψη.

– Κι εμάς ήθελαν να μας εκβιάσουν με την πείνα. Όμως εμείς θα πεινάσουμε ακόμα τρία χρόνια και δεν θα δεχτούμε σ’ αυτό το θέμα οποιαδήποτε ανάμειξη στα δικά μας ζητήματα. Έχετε ακούσει για την απόρριψη εκ μέρους μας της βοήθειας της UNRRA. Αυτοί ήθελαν να μας κατακτήσουν με τους υπαλλήλους τους. Όμως εγώ πιστεύω ότι σ’ εσάς (η κατάσταση) είναι πιο βαριά, αλλά πρέπει παρ’ όλα αυτά να κρατήσετε γερά τα επιτεύγματά σας στα χέρια σας.

– Η δυσκολία βρίσκεται στο ότι είμαστε μακριά από την ΕΣΣΔ και δεν μπορούμε να υπολογίζουμε στη βοήθειά της.

– Αυτό μένει να το δούμε. Αλλά ένα είναι το κύριο. Πρέπει να έχετε στρατό. Πρέπει να εφαρμόσετε μέχρι το τέλος την πολιτική για την οποία αγωνίστηκε ο ελληνικός λαός και τρίτον, στην κυβέρνηση δεν πρέπει να επιτρέψετε να έχουν εκείνοι μεγαλύτερη επιρροή.
– Εμείς στο τέλος ακούσαμε και εσάς όσον αφορά στην κυβέρνηση, ακούσαμε και τη σοβιετική αποστολή στο Κάιρο η οποία συμβούλευσε να μπούμε στην κυβέρνηση μ’ αυτούς. Κατά τ’ άλλα ο στρατός είναι στα χέρια μας. Περαιτέρω, εμείς διοικούμε στην πραγματικότητα όλη την Ελλάδα εκτός απ’ τις περιοχές που είναι ο Ζέρβας και στη Βόρεια Μακεδονία.

Κατόπιν, η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει στον Τίτο ότι οι δύο βασικές προτεραιότητες του ΚΚΕ στην περίοδο είναι να διαλυθούν οι δυνάμεις που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς (και πλέον με τους Άγγλους) και να συλληφθούν και να δικαστούν όλοι οι προδότες. Υπογραμμίζουν επίσης ότι “κόκκινη γραμμή” στις συνεννοήσεις τους με τον Παπανδρέου είναι η συμπερίληψη όλων των ΕΑΜικών αξιωματικών στο νέο εθνικό στρατό. Όπως χαρακτηριστικά λένε: “Αν αυτό δεν εκπληρωθεί, δεν θα παραδώσουμε τα όπλα […] εμείς δεν θα διαλύσουμε τις μονάδες μας. Εμείς θεωρούμε ότι αυτό θα μας φέρει σε διαφωνία με τους Άγγλους, όμως θα παρεκκλίνουμε τόσο ώστε και σε περίπτωση που δεν πάρουμε τις θέσεις που θέλουμε, να μην τις απωλέσουμε κιόλας. Αντιθέτως θα παλέψουμε μαζί τους”. Ο Τίτο τους επισημαίνει: “…ο Παπανδρέου θα προσπαθήσει, αν εσείς δεν προλάβετε, με τη βοήθεια των Άγγλων, οι οποίοι θα τον οργανώσουν, να δημιουργήσει τον δικό του στρατό” ενώ η ελληνική αντιπροσωπεία απαντά: “Όχι, εμείς θα εργαστούμε ώστε αυτό να είναι λαϊκή πολιτοφυλακή”. Στη συνέχεια ο Τίτο ενημερώνεται ότι η υποτιθέμενη αγγλική επισιτιστική βοήθεια είναι απλά ένα όπλο εκβιασμού: “Αυτά τα πλοία δεν έρχονται στα λιμάνια μας, αλλά κάθονται με το ψωμί στην ανοιχτή θάλασσα. Αυτοί λένε το εξής: όσο δε συμφωνείτε να έρθει ο βασιλιάς στην Ελλάδα, δεν θα έχετε ψωμί. Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο ζήτημα απ’ όλα. Μόνο η Αθήνα κι ο Πειραιάς έχουν περίπου 1.200.000 κατοίκους. Πώς θα τους ταϊσουμε;”
Η αντιπροσωπεία του ΚΚΕ αναφέρεται στα επιτεύγματα του ΕΛΑΣ και τη δημοτικότητα που απολαμβάνει όμως για άλλη μια φορά περιγράφεται το βασικό εμπόδιο κατά την άποψη του ΚΚΕ, το οποίο είναι η απουσία πολιτικής, υλικής και διπλωματικής βοήθειας απ’ το εξωτερικό.

Τότε ο Τίτο υπόσχεται ότι σύντομα θα εκκαθαριστεί το γιουγκοσλαβικό τμήμα της Μακεδονίας από τους Γερμανούς και το ΕΑΜικό κίνημα θα μπορεί να υπολογίζει σε βοήθεια: “Εμείς θα σας βοηθήσουμε από κάθε άποψη επειδή αυτό θα είναι και για μας καλύτερο. Πρέπει να απομακρύνουμε το συντομότερο ο,τιδήποτε μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις στα Βαλκάνια. Εμάς είναι προς το συμφέρον μας το Κόμμα σας να κρατάει τα πάντα. Θα σας το ξαναπώ: Κρατήστε καλά τον στρατό στα χέρια σας. Όταν άκουσα για τη διάλυση των μονάδων σας θύμωσα. Ένα θα σας πω: καλύτερα να έχετε ένα σίγουρο τάγμα, παρά έξι υπουργούς στην κυβέρνηση. Οι στρατιώτες εύκολα θα διώξουν κάποιον που σας ενοχλεί απ’ την κυβέρνηση. Ενώ άμα δεν έχετε στρατό δεν θα κάνετε τίποτα.”

22

Η Μακεδονία η στάση του Τίτο και η προοπτική της Βαλκανικής Ομοσπονδίας

Το δεύτερο ζήτημα που θα συζητηθεί στη συνάντηση είναι το μακεδονικό. Έχουν προηγηθεί λίγες ημέρες πριν, οι δηλώσεις του υπεύθυνου του γιουγκοσλαβικού ΚΚ για τη Μακεδονία, Σβέτοζαρ Βουκμάνοβιτς “Τέμπο”, περί ανάγκης προσάρτησης της ελληνικής και βουλγαρικής Μακεδονίας και η οργισμένη αντίδραση των Βουλγάρων όπως καταδεικνύεται γλαφυρά απ’ το τηλεγράφημα του Κόστοφ προς τον Δημητρόφ όπου ο πρώτος αναφέρει για τους Μακεδόνες της Γιουγκοσλαβίας: “Τους φαίνεται ότι το μακεδονικό ζήτημα είναι το κέντρο του κόσμου. Εκτός απ’ την Μακεδονία και την ένωσή της γι’ αυτούς δεν υπάρχει ούτε Βουλγαρία, ούτε Ελλάδα, ούτε Αγγλία, ούτε ΕΣΣΔ.” Τα μέλη της αντιπροσωπείας του ΚΚΕ ενημερώνουν τον Τίτο για την προπαγάνδα της αντίδρασης περί τιτοϊκών βλέψεων στο ελληνικό τμήμα της Μακεδονίας ρωτώντας τον Γιουγκοσλάβο ηγέτη ευθέως: “Ζητάτε την ανεξαρτησία όλης της Μακεδονίας;”.

Τίτο: “Πουθενά δεν έχω θέσει ζήτημα να αλλάξουν τα σύνορα της Ελλάδας προς όφελος της Γιουγκοσλαβίας. Αλλά δε συμφωνώ μαζί σας στο ότι δεν έχετε δώσει στους Μακεδόνες τα εθνικά τους δικαιώματα, να μιλούν στη γλώσσα τους, να έχουν πλήρη αυτονομία να να αισθάνονται ελεύθεροι. Από δικές σας παρανοήσεις στο μακεδονικό ζήτημα φτάσαμε σε όλα αυτά, και δεν αποκλείεται κι οι Άγγλοι να ‘χουν βάλει το χεράκι τους σ’ αυτό το ζήτημα. Αυτοί θέλουν να ενισχύσουν αυτό το γεγονός για να διαλύσουν τις σωστές σχέσεις μας και να σας απομονώσουν απ’ τον λαό σας. Εσείς έπρεπε να κρατήσετε γερά μία σωστή γραμμή σε αυτό το ζήτημα και να πάτε ως το τέλος.”

Η ελληνική αντιπροσωπεία αφού αναφέρεται στον βλαπτικό αντίκτυπο των δηλώσεων Τέμπο υπογραμμίζει πως η ελληνική Μακεδονία κατοικείται κατά 90% από Έλληνες. Τότε, ο Τίτο για δεύτερη φορά ξεκαθαρίζει ότι κανένας δεν έχει βάλει ζήτημα για την ελληνική Μακεδονία σχολιάζοντας ότι το μόνο που συζητείται είναι ένα ελεύθερο πέρασμα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης κατά τα πρότυπα της συμφωνίας Ελλάδας-Γιουγκοσλαβίας στο μεσοπόλεμο.

Πριν αποχωρήσει, η αντιπροσωπεία του ΚΚΕ καταθέτει για άλλη μια φορά τον προβληματισμό της για τους γιουγκοσλαβικούς χειρισμούς στο μακεδονικό και τις επιθέσεις προς την ελληνική κυβέρνηση στην οποία συμμετέχει και το ΚΚΕ. Η επιμονή στο μακεδονικό προκαλεί μια νέα, τρίτη τοποθέτηση του Τίτο επί του ζητήματος, αυτή τη φορά σε πιο αυστηρό τόνο αφού μέμφεται το ΚΚΕ ότι γίνεται “ουρά της μπουρζουαζίας”: “…Ως επικεφαλής της χώρας μας θα σας πω ότι ποτέ δεν έχω θέσει ζητήματα τα οποία να σας πονούν τόσο. Στην πρώτη δημόσια διακήρυξη στη Δαλματία μίλησα για την Ιταλία και την Αυστρία σε σχέση με τα σύνορα, αλλά το μακεδονικό ζήτημα δεν το ανέφερα. […] Τώρα σας μιλάω σαν κομμουνιστής. Αν σ’ εσάς επικρατήσει η αντίδραση, η Μακεδονία πρέπει να περιέλθει στα πλαίσια της Γιουγκοσλαβίας η οποία σήμερα αντιπροσωπεύει κάτι άλλο και όχι χώρα η οποία θέλει να επεκτείνει τα σύνορά της εις βάρος άλλων. Αλλά αν ακολουθήσετε σωστή πολιτική στο μακεδονικό ζήτημα και έχετε την εξουσία στα χέρια σας τότε αυτό είναι και για μας καλύτερο και οι Μακεδόνες δεν θα έχουν τίποτα ενάντια στο να βρίσκονται εκεί όπου έχουν την ελευθερία τους. Και αν πάμε ακόμα πιο μακριά σας το λέω ειλικρινά, η ενδεχόμενη ομοσπονδία των βαλκανικών χωρών, η οποία με τη σειρά της εξαρτάται από εμάς, θα καταστήσει το ίδιο σε όποιον και να περιέλθει η ελληνική Μακεδονία. Το βασικό είναι ένα: τα δυο μας Κόμματα να εργαστούν σε πλήρη συμφωνία και να έχουν ξεκάθαρα όλα τα ζητήματα.”

Εδώ γίνεται φανερή η βαλκανική διάσταση της ελληνικής υπόθεσης. Η σύγκρουση του Δεκέμβρη του ‘44 ξεσπά σε μια χρονική συγκυρία που το ζήτημα της ομοσπονδιοποίησης Βουλγαρίας και Γιουγκοσλαβίας, ως πρώτο βήμα για τη δημιουργία βαλκανικού μπλοκ, μπαίνει στην ημερήσια διάταξη. Η οδηγία του Δημητρόφ προς τον Κόστοφ την 1η του Δεκέμβρη είναι να επισπευστούν οι διαδικασίες: “γιατί μετά το τέλος του πολέμου θα μπουν πολλά εμπόδια. Πρέπει η συμφωνία να κλειστεί έτσι ώστε οι Άγγλοι κι όσοι αντιδρούν σ’ αυτή να βρεθούν προ τετελεσμένων”. Η επικράτηση των Άγγλων στην Αθήνα τους επιτρέπει να μπλοκάρουν και αυτή την εξέλιξη.

ΠΗΓΗ: Εφημερίδα ΠΡΙΝ, 11.12.1944

28
Δεκ.
16

Το ΚΚΕ: Επίσημα Κείμενα, 1945-49, τ. 6ος

Στον 6ο τόμο των Επίσημων Κειμένων περιλαμβάνονται τα κείμενα από 11η Ολομέλεια και μετά μέχρι και το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου τον Αύγουστο του 1949.

Περιέχονται τα υλικά του 7ου συνεδρίου του ΚΚΕ (1-6.10.1945), του πρώτου μετά από 11 χρόνια δικτατορίας, πολέμου, κατοχής, του ηρωικού αγώνα της Εαμικής αντίστασης, αλλά και των Δεκεμβριανών και της Βάρκιζας. Στις αποφάσεις ενός ισχυρού και ριζωμένου στο λαό ΚΚΕ καταγράφεται η τακτική γύρω από το σύνθημα

Η περίοδος αυτή ουσιαστικά ξεκινά με την επιστροφή του Ν. Ζαχαριάδη από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου όπου τον κρατούσαν οι ναζί. Ξεκινά με την έγκριση της πολιτικής της ηγεσίας του ΚΚΕ μέχρι και τη Βάρκιζα, αποκηρύσσεται ο Άρης Βελουχιώτης και η ανυπακοή του σε αυτή τη συμφωνία που ιστορικά δικαιώθηκε από τη λευκή τρομοκρατία που ακολούθησε την παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ.

Μέσα από τις αποφάσεις και τα κείμενα της περιόδου καταγράφεται η προσπάθεια της Εαμικής πλευράς και του ΚΚΕ να αντισταθούν στο κλίμα τρομοκρατίας που εξαπέλυσαν οι αστικές κυβέρνησεις μετά τη Βάρκιζα, σε συνεργασία με τη Βρετανία και αξιοποιώντας παραστρατιωτικές συμμορίες τις οποίες πλαισιώνουν και οι κάθε λογής συνεργάτες των κατοχικών φασιστικών δυνάμεων. Η εξέλιξη των πραγμάτων προς την έκρηξη του Εμφυλίου Πολέμου με σταθμούς τη συγκρότηση των αντάρτικων ομάδων, την απόφαση για αποχή από τις βουλευτικές εκλογές του Μάρτη του 1946, την επαναφορά με νόθο δημοψήφισμα του βασιλιά Γεωργίου Β’ σαν εγγυητή της βρετανικής παρέμβασης και το Γ’ ψήφισμα που βγάζει το ΚΚΕ και τη δράση της Αριστεράς στην παρανομία. Οι αντάρτες που τη μέρα των εκλογών στις 31.3.1946 καταλαμβάνουν αστυνομικό τμήμα στο Λιτόχωρο Πιερίας, συγκροτούνται σε Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ), ενώ στη συνέχεια συγκροτείται και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. Ο ΔΣΕ δίνει μάχη σκληρή μάχη μέχρι τον Αύγουστο του 1949 ενάντια στο «Εθνικό Στρατό» που ανασυγκροτούν και ενισχύουν με κάθε μέσο οι ΗΠΑ. Μετά τη μάχη στο Βίτσι ο ΔΣΕ θα υποχωρήσει στην Αλβανία και ξεκινά μια δύσκολη περίοδος με το ΚΚΕ στην παρανομία, την πολιτική προσφυγιά, τις εξορίες και τις φυλακές. Ο λαός υποφέρει από το καθεστώς των διακρίσεων, της δράσης του παρακράτους και των πιστοποιητικών κοινωνικών φρονημάτων, αλλά και την ακραία φτώχεια, εκμετάλλευση και μετανάστευση που είναι συνέπεια της εξουσίας του αστικού κόσμου, δεξιού και κεντρώου, του Παλατιού, του Στρατού και του αμερικάνικου παράγοντα.

Περιέχεται ακόμα η «πλατφόρμα Βαφειάδη», με την οποία το Νοέμβρη του 1948 ο μέχρι τότε αρχηγός του ΔΣΕ διαφοροποιείται από την κυρίαρχη γραμμή του ΚΚΕ, διαφωνώντας σε κρίσιμα θέματα με την ηγεσία και το γραμματέα Ν. Ζαχαριάδη.

Στα κείμενα καταγράφονται οι θέσεις και η συζήτηση για όλα τα κρίσιμα θέματα που ανέδειξε στη συνέχεια η συζήτηση για τον Εμφύλιο Πόλεμο και την ήττα του ΔΣΕ: η στάση του ΚΚΕ μετά τη Βάρκιζα και αν υπήρχε προετοιμασία για σύγκρουση, η στάση της ΕΣΣΔ του Στάλιν και των λαϊκών δημοκρατιών που μόλις συγκροτήθηκαν, η επιλογή της αποχής από τις εκλογές του 1946, ο τρόπος συγκρότησης και ανάπτυξης του ΔΣΕ, η αντιμετώπιση του βορειοηπειρωτικού, του μακεδονικού με τη συγκρότηση του ΝΟΦ, η σύγκρουση με τη Γιουγκοσλαβία του Τίτο κ.ά.

19
Νοέ.
16

Το ΚΚΕ: Επίσημα Κείμενα, 1940-45, τ. 5ος

Ο πέμπτος τόμος από τα Επίσημα Κείμενα περιλαμβάνει τα ντοκουμέντα του ΚΚΕ από την επίθεση της φασιστικής Ιταλίας την 28η Οκτωβρίου 1940 μέχρι τον Απρίλη του 1945. Ξεκινάει με το ανοιχτό γράμμα του Ν. Ζαχαριάδη, γραμματέα του ΚΚΕ, αμέσως μετά την κήρυξη του πολέμου και κλείνει με τα υλικά της 11ης Ολομέλειας του ΚΚΕ, λίγο πριν επιστρέψει ο Ν. Ζαχαριάδης από την αιχμαλωσία στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου το Μάη του 1945.

Περιλαμβάνει τα υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ (Δεκέμβρης 1942), ανάμεσά τους και την Προγραμματική Διακήρυξη «Λαοκρατία και σοσιαλισμός». Ακόμα περιέχει τα ντοκουμένα των ολομελειών και συνεδριάσεων της ΚΕ, περιφερειακών οργάνων και διαδικασιών.

Μαζί με το ανοιχτό γράμμα προς το λαό της Ελλάδας του Ν. Ζαχαριάδη ενόψει της κήρυξης του πολέμου, σε παράρτημα υπάρχουν και τα άλλα γράμματα του γραμματέα του ΚΚΕ, το γράμμα των κρατουμένων κομμουνιστών της Ακροναυπλίας -όλα σχετικά με τη δράση των κομμουνιστών στις συνθήκες του πολέμου.

Περιλαμβάνονται επίσης οι συμφωνίες που υπέγραψαν οι δυνάμεις της εαμικής αντίστασης με τον αστικό κόσμο σε Λιβάνο, Καζέρτα και Βάρκιζα, καθώς και σχετικά κείμενα και ντοκουμέντα.

Τα υλικά αφορούν ουσιαστικά τη δράση του ΚΚΕ στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην περίοδο αυτή είχε να αντιμετωπίσει τα απανωτά χτυπήματα των διώξεων και της παρανομίας από τη φασιστική δικτατορία της 4ης Αυγούστου των Μεταξά και Γεωργίου Β’. Το καθεστώς, έχοντας φυλακίσει πολλά μέλη, το γραμματέα Ν. Ζαχαριάδη και βασικά στελέχη του ΚΚΕ, είχε στήσει δικό του χαφιέδικο μηχανισμό που εμφανιζόταν ως «Προσωρινή Διοίκηση» του ΚΚΕ. Αξιοποιούσε πρώην στελέχη όπως ο Μ. Τυρίμος που προσχώρησε στην υπηρεσία του δικτατορικού καθεστώτος και έγινε χαφιές. Στόχος ήταν η σύλληψη των μελών της «Παλαιάς Κεντρικής Επιτροπής» που συγκροτήθηκε από στελέχη του ΚΚΕ για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση και τελικά η διάλυση του ΚΚΕ.

Σταδιακά το ΚΚΕ θα ξεπεράσει αυτά τα εμπόδια, αποκαλύπτοντας το χαφιέδικο μηχανισμό και ανασυγκροτώντας την οργάνωσή του και την ΚΕ. Σταθμοί στην προσπάθεια η 6η Ολομέλεια της ΚΕ (Ιούλης 1941) και η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη (Δεκέμβρης 1942). Με τη συμβολή του στη συγκρότηση του ΕΑΜ, τη διακήρυξη του οποίου «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ» έγραψε ο Δημήτρης Γληνός, με την οργάνωση του ΕΛΑΣ μέσα από την πρωτοπόρα δράση του πρωτοκαπετάνιου του αντάρτικου Άρη Βελουχιώτη, της ΕΠΟΝ, του Εργατικού ΕΑΜ (ΕΕΑΜ), της ΟΠΛΑ για την αυτοάμυνα των αγωνιστών και άλλων μετωπικών οργανώσεων, το ΚΚΕ έγινε η κεντρική δύναμη της Εθνικής Αντίστασης ενάντια στις δυνάμεις της τριπλής φασιστικής Κατοχής, από Γερμανούς, Ιταλούς και Βούλγαρους. Αν και υπάρχαν και άλλες αντιστασιακές δυνάμεις, από χώρους πέρα από την Αριστερά, στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ χρωστάμε κατά βάση την απελευθέρωση της χώρας από τις δυνάμεις της Κατοχής το φθινόπωρο του 1944. Καθώς ο Ν. Ζαχαριάδης παραδόθηκε από το δικτατορικό καθεστώς Μεταξά στους χιτλερικούς, όπως έκαναν γενικά με τους κρατούμενους κομμουνιστές και αγωνιστές, οι οποίοι τον φυλάκισαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Νταχάου, γραμματέας του ΚΚΕ ανέλαβε ο Γιώργης Σιάντος, παλιό στέλεχος του ΚΚΕ.

Μετά την επίθεση της ναζιστικής Γερμανίας (Απρίλης 1941) και την υποχώρηση του ελληνικού στρατού, ξεκίνησε τριπλή Κατοχή της χώρας από τις δυνάμεις του φασιστικού άξονα, Γερμανία, Ιταλία, Βουλγαρία. Ηρωική ήταν η πάλη του λαού στη μάχη της Κρήτης ενάντια στα επίλεκτες δυνάμεις αλεξιπτωτιστών των χιτλερικών το Μάη του 1941, με αξεπέραστο κόστος για τη ναζιστική Γερμανία. Ο αστικός κόσμος είτε εγκατέλειψε τη χώρα στήνοντας «εξόριστες κυβερνήσεις» σε περιοχές που ελέγχονταν από τη Βρετανία, η οποία και τις χρηματοδοτούσε είτε συνεργάστηκαν ανοιχτά με τις δυνάμεις Κατοχής του Άξονα γύρω από τις δοσιλιγικές κυβερνήσεις τύπου Κουίσλινγκ των Τσολάκογλου, Λογοθετόπουλου, Ράλλη. Δικό τους έργο η αξιοποίηση της αντικομμουνιστικής Ειδικής Ασφάλειας, η συγκροτότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας και άλλων αντίστοιχων παραστρατιωτικών οργανώσεων και συμμοριών από φασιστικά και εγκληματικά στοιχεία με στόχο την καταπολέμηση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και τη στήριξη των ναζιστικών δυνάμεων Κατοχής. Τα Τάγματα Ασφαλείας τρομοκρατούσαν το λαό, ενώ επιδίδονταν και σε πράξεις λεηλασίας και εγκληματική δράση γενικότερα. Μαζί με τους μαυραγορίτες αποτέλεσαν πραγματική μάστιγα για το λαό που υπέφερε από την πείνα αλλά και την καταπίεση. Μετά το τέλος του πολέμου αυτές τις αντιδραστικές και προδοτικές δυνάμεις προσεταιρίστηκε ο αστικός κόσμος μετά την επιστροφή του από τη Μ. Ανατολή προκειμένου να αντιμετωπίσει το ΕΑΜ και τη δυναμική του. Οι φασιστικές αντιλήψεις της δικτατορίας του Μεταξά είχαν καθορίσει αυτές τις επιλογές των αστικών δυνάμεων.

Γεγονός είναι ότι ΚΚΕ και το ΕΑΜ επέμειναν σε μια γραμμή εθνικής ενότητας, στα πλαίσια και της αντιφασιστικής συμμαχίας της ΕΣΣΔ με Βρετανία, ΗΠΑ και την εξόριστη κυβέρνηση της Γαλλίας, όταν ο αστικός κόσμος στόχευε να ανακαταλάβει την εξουσία στη χώρα που εγκατέλειψε το Μάη του 1941 ή ακόμα και να επαναφέρει το δικτατορικό καθεστώς του Μεταξά. Η σύγκρουση των Δεκεμβριανών και η Συμφωνία της Βάρκιζας με την παράδοση των όπλων και τη διάλυση του ΕΛΑΣ σφραγίστηκαν από αυτές τις επιλογές, που αποτυπώνονται στα ντοκουμέντα του τόμου.




2ο συνέδριο ΚΝΕ 3η Συνδιάσκεψη ΚΚΕ 5ο συνέδριο ΚΝΕ 7η Ολομέλεια (1950) 9ο συνέδριο ΚΚΕ 10ο συνέδριο ΚΚΕ 12ο συνέδριο ΚΚΕ 15ο συνέδριο ΚΚΕ Άρης Βελουχιώτης Αλλαγή Αριστερό Ριζοσπαστικό Μέτωπο Β' Πανελλαδική Γκορμπατσόφ Γράψας ΔΑΠ-ΟΝΝΕΔ ΔΣΕ Δεκεμβριανά ΕΑΜ ΕΑΡ ΕΔΑ ΕΕ ΕΚΟΝ ΡΦ ΕΛΑΣ ΕΟΚ ΕΣΣΔ Εθνική Αντίσταση Εμφύλιος Πόλεμος Ενιαίο Μέτωπο Πάλης Κ. Καραγιώργης ΚΓΑΝΕ ΚΚΕ ΚΚΕ εσ.-ΑΑ ΚΚΕ εσωτ. ΚΝΕ ΚΝΕ-ΝΑΡ Κοινό Πόρισμα Κύρκος Μ. Βαφειάδης Μακεδονικό Ν. Ζαχαριάδης ΝΑΡ Νέα Δημοκρατία ΟΚΝΕ Οικουμενική Οκτωβριανή Επανάσταση ΠΑΣΟΚ Πανσπουδαστική σ.κ. Περεστρόικα Πολυτεχνείο Πραγματική Αλλαγή Ρήγας Φεραίος Στάλιν Στόχοι του Έθνους Συμφωνία της Βάρκιζας Συνασπισμός Τίτο Τζανετάκης Φαράκος Φλωράκης Χούντα αντιπολεμικό κίνημα αντιφασιστική πάλη εκλογές 1946 εξωκοινοβουλευτική αριστερά εργατικό κίνημα εσωκομματική δημοκρατία ευρωκομμουνισμός θεωρία των σταδίων ιμπεριαλισμός μ-λ ρεύμα μορατόριουμ νεολαιίστικο κίνημα συνέδρια ΚΚΕ τροτσκιστές φοιτητικό κίνημα

Blog Stats

  • 40.711 hits

Γράψτε το e-mail σας για παίρνετε μήνυμα για τα νέα κείμενα που αναρτηθούν στο 21aristera.

Μαζί με 17 ακόμα followers


Αρέσει σε %d bloggers: